Beslenme yetersizliği (malnutrisyon), vücudun gereksinim duyduğu besin maddelerini yeterli miktarda alamaması veya kullanamaması sonucu ortaya çıkan bir sağlık sorunudur. Bu durum, yetersiz veya dengesiz beslenme nedeniyle vücudun temel besin öğelerinden mahrum kalmasıyla meydana gelir.
Tedavi, hastanın beslenme alışkanlıklarının düzenlenmesi, eksik besin öğelerinin takviye edilmesi ve altta yatan sağlık sorunlarının tespit edilip tedavi edilmesini içerir. Beslenme uzmanı ve ilgili branş hekimleri tarafından kişiye özel bir tedavi planı oluşturulur.
Beslenme yetersizliği şüphesi durumunda bir beslenme ve diyet uzmanına veya iç hastalıkları doktoruna başvurulmalıdır. Doktorbul.com üzerinden bu alanda uzman doktorlara ulaşabilirsiniz.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Beslenme yetersizliğinin en yaygın belirtileri nelerdir?▾
Beslenme yetersizliğinde en sık görülen belirtiler arasında istemsiz kilo kaybı, sürekli yorgunluk ve halsizlik, kas zayıflığı, bağışıklık sisteminin zayıflaması (sık enfeksiyon geçirme), saç ve tırnaklarda kırılma veya dökülme, konsantrasyon güçlüğü ve ciltte kuruluk sayılabilir. Bu belirtiler tek başına malnutrisyonu göstermez, başka hastalıklarla da ilişkili olabilir. Bu nedenle bu tür şikayetleriniz varsa mutlaka bir uzman doktora danışın.
Beslenme yetersizliğine neden olan faktörler nelerdir?▾
Beslenme yetersizliği, yetersiz veya dengesiz beslenme alışkanlıklarından kaynaklanabileceği gibi, vücudun besinleri emmesini engelleyen sindirim sistemi hastalıkları (örneğin çölyak, Crohn), kronik enfeksiyonlar, kanser, böbrek veya karaciğer yetmezliği gibi altta yatan sağlık sorunları nedeniyle de ortaya çıkabilir. Ayrıca yaşlılık, yoksulluk, diş problemleri veya ruhsal bozukluklar da besin alımını azaltarak malnutrisyona yol açabilir. Durumun kesin nedeni ancak muayene ve tetkiklerle belirlenir; bu yüzden mutlaka bir uzman doktora danışın.
Beslenme yetersizliği nasıl tedavi edilir?▾
Tedavinin temel amacı, eksik olan besin öğelerini vücuda kazandırmak ve altta yatan nedenleri ortadan kaldırmaktır. Bir beslenme ve diyet uzmanı, kişiye özel bir beslenme planı hazırlar; gerektiğinde ağızdan veya damar yoluyla vitamin, mineral ve protein takviyeleri uygulanır. Eğer malnutrisyona yol açan başka bir hastalık varsa (örneğin enfeksiyon, sindirim sorunu), o hastalığın tedavisi de eş zamanlı yapılmalıdır. Tedavi sürecinde düzenli takip önemlidir. Kendi başınıza takviye kullanmak zararlı olabilir, mutlaka bir uzman doktora danışın.
Beslenme yetersizliği şüphesiyle hangi doktora başvurulmalıdır?▾
Öncelikle bir iç hastalıkları (dahiliye) doktoruna başvurmanız önerilir. Dahiliye uzmanı genel bir değerlendirme yaparak gerekli kan tetkiklerini ister ve malnutrisyona neden olabilecek altta yatan hastalıkları araştırır. Ardından, beslenme planının düzenlenmesi için bir beslenme ve diyet uzmanı ile iş birliği yapılır. Ayrıca nedenine bağlı olarak gastroenteroloji, geriatri veya onkoloji gibi branşlardan da destek alınabilir. Doğru tanı ve tedavi için mutlaka bir uzman doktora danışın.
Beslenme yetersizliğini önlemek veya iyileştirmek için yaşam tarzında hangi değişiklikler yapılabilir?▾
Dengeli ve çeşitli beslenmek en önemli adımdır: Her gün protein (et, tavuk, balık, yumurta, baklagil), karbonhidrat (tam tahıllar), sağlıklı yağlar, sebze ve meyve tüketmeye özen gösterin. Öğün atlamamak, yemekleri iyi çiğnemek ve yeterli su içmek de faydalıdır. Yaşlı veya iştahsız bireyler için sık ama az miktarda beslenmek daha uygun olabilir. Sigara ve alkolden uzak durmak, düzenli uyku ve hafif egzersiz de genel sağlığı destekler. Unutmayın, ciddi bir eksiklik varsa diyet değişikliği tek başına yeterli olmayabilir; mutlaka bir uzman doktora danışın.
Beslenme yetersizliği acil bir durum olarak ne zaman değerlendirilmelidir?▾
Hızlı ve istemsiz kilo kaybı (örneğin bir ayda %5'ten fazla), ağızdan hiçbir şey yiyememe veya içememe, şiddetli halsizlik nedeniyle günlük işleri yapamama, bilinç bulanıklığı, bayılma veya çok düşük tansiyon gibi durumlar acil kabul edilir. Ayrıca çocuklarda belirgin büyüme geriliği, solukluk ve aşırı zayıflık, yaşlılarda ise bası yaraları (yatak yarası) veya tekrarlayan enfeksiyonlar acil müdahale gerektirebilir. Bu belirtiler varsa vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurun ve mutlaka uzman doktora danışın.