Omuz Kireçlenmesi Hastalığı

Omuz Kireçlenmesi Nedir?

Omuz kireçlenmesi, tıbbi adıyla kalsifik tendinit, omuz ekleminde rotator manşet denilen kas ve tendon grubunda kalsiyum kristallerinin birikmesiyle oluşan bir rahatsızlıktır. En sık supraspinatus tendonu olmak üzere rotator manşet tendonlarında hidroksiapatit kristalleri şeklinde kalsiyum birikmesi görülür. Bu durum genellikle 30-50 yaş arası kişilerde, özellikle kadınlarda daha sık görülür. Kireçlenme bazen hiçbir belirti vermezken, bazen de ani başlayan şiddetli omuz ağrısına yol açabilir.

Hastalık genellikle üç aşamada ilerler: oluşum (formative), dinlenme (resting) ve emilim (resorptive) aşamaları. En ağrılı dönem genellikle emilim aşamasıdır, çünkü bu dönemde vücut biriken kalsiyumu geri emmeye çalışır ve bu süreç yoğun inflamasyona neden olur.

Belirtileri

• Omuz ağrısı: Ani başlayan, şiddetli ve keskin ağrı en tipik belirtisidir. Ağrı özellikle gece şiddetlenir ve uyumayı zorlaştırabilir.
• Hareket kısıtlılığı: Omuzun yukarı kaldırılması, arkaya götürülmesi veya yan tarafa açılması sırasında ağrı ve zorluk yaşanır.
• Kolun belirli pozisyonlarda kullanılamaması: Özellikle kolu başın üzerine kaldırma hareketlerinde ciddi kısıtlılık görülür.
• Omuzda hassasiyet: Omuz bölgesine dokunulduğunda veya basınç uygulandığında ağrı hissedilir.
• Gece ağrıları: Etkilenen omuz üzerine yatıldığında ağrı artar ve uyku kalitesi bozulur.
• Ani alevlenmeler: Bazen hafif seyreden hastalık, aniden şiddetli ağrı atakları ile kendini gösterebilir.

Nedenleri ve Risk Faktörleri

Omuz kireçlenmesinin kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, tendon dokusunda yetersiz oksijen alımının kalsiyum birikimini tetiklediği düşünülmektedir. Bazı araştırmalar, tendon hücrelerinin kıkırdak hücrelerine dönüşerek kalsiyum birikimine yol açtığını göstermektedir.

Risk faktörleri şunlardır:

• Yaş: 30-60 yaş arası en riskli dönemdir.
• Cinsiyet: Kadınlarda erkeklere göre daha sık görülür.
• Metabolik hastalıklar: Diyabet, tiroid hastalıkları kireçlenme riskini artırabilir.
• Tekrarlayan travmalar: Omuzun sürekli kullanımı ve mikrotravmalar risk oluşturur.
• Genetik yatkınlık: Ailede omuz problemleri olan kişilerde daha sık görülebilir.
• Dolaşım bozuklukları: Tendonlarda kan akımının azalması kireçlenmeyi tetikleyebilir.

Tanı Yöntemleri

Omuz kireçlenmesinin tanısı fizik muayene ve görüntüleme yöntemleriyle konulur. Ortopedi ve Travmatoloji uzmanı öncelikle hastanın şikayetlerini dinler ve omuz hareketlerini değerlendirir.

Tanı yöntemleri:

• Fizik muayene: Omuz hareketlerinin değerlendirilmesi, ağrılı bölgelerin tespiti ve özel ortopedik testler uygulanır.
• Direkt röntgen: Kalsiyum birikimini göstermede en yaygın kullanılan yöntemdir. Kireçlenme röntgende beyaz, opak bir görüntü olarak izlenir.
• Ultrasonografi (USG): Kireçlenmenin boyutunu, lokalizasyonunu ve tendon hasarını değerlendirmede etkilidir. Ayrıca tedavi sırasında iğne girişimlerinde rehberlik sağlar.
• Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR): Yumuşak doku detaylarını göstermede üstündür ve eşlik eden tendon yırtıklarını tespit edebilir.

Kesin tanı ve uygun tedavi planı için mutlaka bir Ortopedi ve Travmatoloji uzmanına başvurulmalıdır.

Tedavi Seçenekleri

Omuz kireçlenmesi tedavisi hastanın semptomlarına, kireçlenmenin aşamasına ve boyutuna göre planlanır. Tedavi seçenekleri konservatif (ameliyatsız) ve cerrahi yöntemler olmak üzere ikiye ayrılır.

Konservatif tedavi yöntemleri:

• İstirahat ve aktivite modifikasyonu: Ağrıyı artıran hareketlerden kaçınılması önerilir.
• Medikal tedavi: Ağrı kesiciler ve non-steroid antiinflamatuar ilaçlar (NSAİİ) ağrı ve iltihabı azaltmada kullanılır.
• Fizik tedavi: Soğuk-sıcak uygulama, ultrason, TENS, şok dalga tedavisi gibi modaliteler uygulanabilir.
• Egzersiz programları: Fizyoterapist gözetiminde omuz hareketlerini artıran ve güçlendiren egzersizler yapılır.
• Kortikosteroid enjeksiyonları: Şiddetli ağrı ve inflamasyonda omuz eklemine veya bursa içine kortikosteroid enjeksiyonu yapılabilir.
• İğne aspirasyonu (barbotaj): Ultrasonografi eşliğinde kireçlenme bölgesine iğne ile girilerek kalsiyum deposu parçalanır ve aspire edilir. Bu yöntem özellikle yumuşak kıvamlı kireçlenmelerde etkilidir.
• Ekstrakorporeal şok dalga tedavisi (ESWT): Yüksek enerjili ses dalgalarıyla kireç depolarının parçalanması sağlanır.

Cerrahi tedavi:

Konservatif tedavilere yanıt alınamayan, kronik ağrı devam eden veya büyük kireç depolarının bulunduğu durumlarda cerrahi tedavi düşünülebilir. Artroskopik (kapalı) yöntemle kireç deposu temizlenir ve gerekirse eşlik eden tendon problemleri onarılır. Cerrahi tedavi kararı ve yöntemi Ortopedi ve Travmatoloji uzmanı tarafından hastanın durumuna göre belirlenir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Aşağıdaki durumlarda mutlaka bir Ortopedi ve Travmatoloji uzmanına başvurulmalıdır:

• Ani başlayan, şiddetli omuz ağrısı yaşanıyorsa
• Omuz ağrısı gece uykudan uyandırıyorsa
• Kol hareketlerinde belirgin kısıtlılık varsa
• Ağrı günlük aktiviteleri etkiliyorsa
• Ağrı kesici ilaçlarla ağrı geçmiyorsa
• Omuz ağrısı bir haftadan uzun sürüyorsa
• Omuzda şişlik, kızarıklık veya ısı artışı varsa
• Kol ve elde güç kaybı, uyuşma hissediliyorsa

Erken tanı ve uygun tedavi ile omuz kireçlenmesi başarıyla tedavi edilebilir ve kalıcı hasar önlenebilir.

Korunma Yolları

Omuz kireçlenmesini tamamen önlemek mümkün olmasa da, risk faktörlerini azaltmak ve omuz sağlığını korumak için bazı önlemler alınabilir:

• Düzenli egzersiz: Omuz kaslarını güçlendiren ve esnekliği artıran egzersizler düzenli olarak yapılmalıdır.
• Doğru postür: Özellikle masa başı çalışanlarda doğru oturuş pozisyonu ve ergonomik çalışma ortamı önemlidir.
• Tekrarlayan hareketlerden kaçınma: Omuzun sürekli aynı pozisyonda kullanımından kaçınılmalı, ara ara dinlenme molası verilmelidir.
• Ağırlık kontrolü: Sağlıklı kilo aralığında kalmak genel eklem sağlığı için önemlidir.
• Kronik hastalık kontrolü: Diyabet, tiroid hastalıkları gibi metabolik bozukluklar düzenli takip edilmelidir.
• Ani yüklenme ve travmalardan korunma: Omuz bölgesine ani ve aşırı yüklenme yapmaktan kaçınılmalıdır.
• Isınma hareketleri: Omuz kullanımı gerektiren aktivitelerden önce ısınma egzersizleri yapılmalıdır.
• Erken müdahale: Omuzda ağrı veya rahatsızlık hissedildiğinde erken dönemde doktora başvurulması kronikleşmeyi önler.

Sıkça Sorulan Sorular

Omuz kireçlenmesi kendiliğinden geçer mi?

Omuz kireçlenmesi bazı vakalarda kendiliğinden düzelebilir. Hastalığın doğal seyri içinde vücut biriken kalsiyumu zamanla geri emebilir ve semptomlar azalabilir. Ancak bu süreç aylar hatta yıllar alabilir ve bu süreçte hastalar ciddi ağrı yaşayabilir. Kendiliğinden geçme olasılığı kireçlenmenin aşamasına, boyutuna ve kişinin yaşına göre değişir. Emilim aşamasında ağrılar şiddetli olsa da, bu aşama kireçlenmenin çözülmeye başladığını gösterir. Yine de semptomların ciddiyetini azaltmak, iyileşme sürecini hızlandırmak ve kalıcı hasar riskini önlemek için Ortopedi ve Travmatoloji uzmanına başvurarak uygun tedavi almak önemlidir. Tedavisiz bırakılan vakalarda kronik ağrı, hareket kısıtlılığı ve donuk omuz sendromu gelişme riski vardır.

Omuz kireçlenmesinde hangi egzersizler yapılmalı?

Omuz kireçlenmesinde egzersiz programı hastanın bulunduğu aşamaya göre planlanmalıdır. Akut ağrı döneminde dinlenme önerilirken, ağrı azaldıkça kademeli olarak hareket açıklığı egzersizlerine başlanır. Sarkaç egzersizleri (vücudu öne eğerek kolun serbest sallanması), duvar tırmanması egzersizleri, sopa ile pasif germe hareketleri ve omuz çevresi kas germe egzersizleri faydalıdır. Ağrı kontrolü sağlandıktan sonra rotator manşet kaslarını güçlendiren izometrik ve dirençli egzersizler programa eklenir. Elastik bant ile yapılan güçlendirme egzersizleri, kürek kemiği stabilizasyon egzersizleri ve postür düzeltici hareketler de önemlidir. Egzersizler ağrı yaratmayacak şekilde yapılmalı, zorlanmamalıdır. Egzersiz programının bir fizyoterapist veya Ortopedi ve Travmatoloji uzmanı gözetiminde, kişiye özel olarak düzenlenmesi en doğru yaklaşımdır.

Omuz kireçlenmesi ameliyat gerektirir mi?

Omuz kireçlenmesinin büyük çoğunluğu ameliyatsız tedavi yöntemleriyle başarıyla tedavi edilir. İlaç tedavisi, fizik tedavi, enjeksiyonlar, iğne aspirasyonu ve şok dalga tedavisi gibi konservatif yöntemler vakaların yaklaşık yüzde 90'ında etkilidir. Ancak bazı durumlarda cerrahi tedavi gerekebilir. Altı ay ile bir yıl süren yoğun konservatif tedaviye rağmen ağrı ve fonksiyon kaybı devam ediyorsa, kireç deposu çok büyükse ve tendon yapısını bozuyorsa, eşlik eden rotator manşet yırtığı varsa veya kireçlenme omuz ekleminde mekanik sıkışmaya neden oluyorsa ameliyat düşünülebilir. Cerrahi tedavi genellikle artroskopik (kapalı) yöntemle yapılır, kireç deposu temizlenir ve gerekirse tendon onarımı yapılır. Ameliyat kararı hastanın genel durumu, semptomların şiddeti ve görüntüleme bulguları değerlendirilerek Ortopedi ve Travmatoloji uzmanı tarafından verilir.

Omuz kireçlenmesinde iğne tedavisi (barbotaj) nasıl yapılır?

İğne tedavisi veya barbotaj, omuz kireçlenmesinde etkili minimal invaziv bir tedavi yöntemidir. İşlem ultrasonografi eşliğinde, lokal anestezi altında yapılır. Önce kireç deposunun tam lokalizasyonu ultrason ile belirlenir, ardından cilde lokal anestezi uygulanır. Ultrason rehberliğinde özel bir iğne ile kireç deposuna girilir ve serum fizyolojik enjekte edilerek kireç deposu yumuşatılır ve parçalanır. Daha sonra bu yumuşamış kalsiyum karışımı iğne ile aspire edilerek dışarı alınır. İşlem genellikle 20-30 dakika sürer ve ayaktan yapılabilir. Bazı vakalarda tek seansta yeterli olurken, bazılarında tekrar seans gerekebilir. İşlem sonrası birkaç gün hafif ağrı ve şişlik olabilir, bunun için soğuk uygulama ve ağrı kesici önerilir. Barbotaj özellikle yumuşak kıvamlı kireçlenmelerde çok başarılıdır. İşlemin uygunluğu ve tekniği Ortopedi ve Travmatoloji uzmanı tarafından değerlendirilir.

Omuz kireçlenmesi tekrarlar mı?

Omuz kireçlenmesi tedavi edildikten sonra aynı omuzda veya diğer omuzda tekrarlama olasılığı vardır, ancak bu oran nispeten düşüktür. Literatürde nüks oranları değişkenlik gösterse de, uygun tedavi sonrası çoğu hasta tam iyileşme sağlar. Tekrarlama riski, altta yatan metabolik bozuklukların varlığı, omuz kullanım şekli, mesleki faktörler ve genetik yatkınlık gibi faktörlerle ilişkilidir. Tekrarlamayı önlemek için düzenli omuz egzersizleri yapmak, doğru postür alışkanlıkları edinmek, omuz bölgesine aşırı yüklenme ve travmalardan kaçınmak önemlidir. Diyabet veya tiroid hastalığı gibi metabolik sorunlar varsa bunların düzenli takip ve kontrolü gereklidir. Omuzda tekrar ağrı veya rahatsızlık hissedildiğinde erken dönemde Ortopedi ve Travmatoloji uzmanına başvurmak, olası tekrarlamaların erken tanı ve tedavisini sağlar. Tedavi sonrası düzenli kontroller ve önerilen egzersiz programına uyum, tekrarlama riskini azaltır.