Göz Yaşı Kesesi İltihabı Hastalığı

Göz Yaşı Kesesi İltihabı Nedir?

Göz yaşı kesesi iltihabı veya tıbbi adıyla dakriyosistit, göz yaşı kesesinin (lakrimal kesenin) bakteriyel enfeksiyonu sonucu gelişen bir göz hastalığıdır. Göz yaşı kesesi, burnun yan tarafında, göz iç köşesinde bulunan ve göz yaşının burun boşluğuna akmasını sağlayan kanalın bir parçasıdır. Bu kesenin iltihaplanması genellikle göz yaşı kanalının tıkanması sonucu ortaya çıkar. Enfeksiyon akut veya kronik olabilir. Akut dakriyosistit ani başlayan, şiddetli belirtilerle seyrederken, kronik form daha hafif ve uzun süreli şikayetlere neden olur.

Göz yaşı kesesi iltihabı her yaş grubunda görülebilir ancak yenidoğanlarda ve 40 yaş üzeri yetişkinlerde daha sıktır. Kadınlarda erkeklere göre daha fazla görülür. Tedavi edilmediğinde ciddi komplikasyonlara yol açabilir, bu nedenle erken tanı ve uygun tedavi önemlidir.

Belirtileri

Göz yaşı kesesi iltihabının belirtileri akut ve kronik formlarda farklılık gösterebilir:

• Göz iç köşesinde şişlik ve kızarıklık: Burnun yan tarafında, göz iç köşesinde belirgin bir şişlik ve kızarıklık görülür.
• Ağrı ve hassasiyet: Etkilenen bölgede dokunmakla artan ağrı ve hassasiyet hissedilir.
• Göz yaşarması: Sürekli veya aralıklı göz yaşarması şikayeti olur.
• Göz akıntısı: Göz iç köşesinden sarı-yeşil renkli, mukopürülan (irin ve mukus karışımı) akıntı gelir.
• Şişlik bölgesinden akıntı: Şişmiş bölgeye hafif baskı uygulandığında gözyaşı noktalarından irin gelmesi görülebilir.
• Ateş: Özellikle akut olgularda hafif ateş yükselmesi olabilir.
• Göz kapağında şişlik: İltihap ilerledikçe göz kapağına da yayılabilir.
• Bulanık görme: Akıntı ve göz yaşarması nedeniyle geçici bulanık görme yaşanabilir.

Kronik dakriyosistitta belirtiler daha hafif seyredebilir ve aralıklı göz yaşarması, hafif akıntı ve göz iç köşesinde minimal şişlik şeklinde ortaya çıkabilir.

Nedenleri ve Risk Faktörleri

Göz yaşı kesesi iltihabının en önemli nedeni göz yaşı kanalının (nazolakrimal kanal) tıkanmasıdır. Bu tıkanma sonucunda göz yaşı kesesi içinde biriken sıvı enfeksiyona zemin hazırlar. Enfeksiyona en sık neden olan bakteriler Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae ve Haemophilus influenzae'dır.

Risk faktörleri şunlardır:

• Yaş: Yenidoğanlarda göz yaşı kanalının tam gelişmemesi, ileri yaşlarda ise kanalın daralması risk oluşturur.
• Cinsiyet: Kadınlarda göz yaşı kanalı anatomik olarak daha dar olduğu için risk daha yüksektir.
• Burun ve sinüs enfeksiyonları: Kronik sinüzit ve burun enfeksiyonları göz yaşı kanalına yayılabilir.
• Göz yaşı kanalı travması: Yüz travmaları, burun kırıkları veya göz cerrahileri kanal hasarına neden olabilir.
• Burun polipleri ve tümörleri: Göz yaşı kanalını mekanik olarak tıkayabilir.
• Göz taşları (dakryolit): Göz yaşı kanalında oluşan taşlar tıkanmaya yol açar.
• Önceki göz enfeksiyonları: Tekrarlayan göz enfeksiyonları kanal tıkanıklığına zemin hazırlayabilir.
• Bazı ilaçlar: Uzun süreli göz damlası kullanımı nadiren kanal daralmasına neden olabilir.

Tanı Yöntemleri

Göz yaşı kesesi iltihabının tanısı genellikle klinik muayene ile konulur. Göz Hastalıkları uzmanı aşağıdaki yöntemleri kullanabilir:

Fizik muayene: Göz iç köşesindeki şişlik, kızarıklık ve hassasiyet değerlendirilir. Şişlik bölgesine hafif baskı uygulanarak gözyaşı noktalarından akıntı gelip gelmediği kontrol edilir.

Göz yaşı kanalı irrigasyonu: Göz yaşı kanalına serum fizyolojik enjekte edilerek kanalın açık olup olmadığı test edilir. Tıkanıklık varsa sıvı buruna geçmez ve geri gelir.

Göz yaşı kanalı sondajı: İnce bir prob ile kanalın açıklığı ve tıkanıklık yeri değerlendirilir.

Kültür ve antibiyogram: Akıntı örneği alınarak enfeksiyona neden olan bakteri belirlenir ve hangi antibiyotiğe duyarlı olduğu tespit edilir.

Görüntüleme yöntemleri: Gerekli durumlarda dakriyosistografi (göz yaşı kanalının kontrast madde ile görüntülenmesi), bilgisayarlı tomografi (BT) veya manyetik rezonans görüntüleme (MRG) kullanılabilir. Bu yöntemler özellikle tıkanıklığın nedenini ve yerini belirlemede yardımcıdır.

Kesin tanı ve uygun tedavi planı için mutlaka bir Göz Hastalıkları uzmanına başvurulmalıdır.

Tedavi Seçenekleri

Göz yaşı kesesi iltihabının tedavisi hastalığın akut veya kronik olmasına, enfeksiyonun şiddetine ve altta yatan nedenlere göre değişir.

Akut dakriyosistitin tedavisi:

Akut dönemde öncelik enfeksiyonun kontrolüdür. Geniş spektrumlu sistemik (ağızdan veya damar yoluyla) antibiyotikler başlanır. Sıcak kompres uygulaması şişliği azaltmaya yardımcı olabilir. Apse (irin kesesi) oluşmuşsa cerrahi drenaj gerekebilir. Ağrı kontrolü için ağrı kesiciler önerilir. Akut dönem geçtikten sonra altta yatan tıkanıklık sorunu çözülmelidir.

Kronik dakriyosistitin tedavisi:

Kronik olgularda kalıcı çözüm için göz yaşı kanalı tıkanıklığının giderilmesi gerekir. Bu amaçla çeşitli cerrahi yöntemler kullanılır:

• Dakriyosistorinostomi (DSR): En etkili tedavi yöntemidir. Göz yaşı kesesi ile burun boşluğu arasında yeni bir yol oluşturulur. Dış yoldan (ciltten kesi ile) veya endoskopik yöntemle (burun içinden) yapılabilir.
• Balon kateter dilatasyonu: Dar olan kanal balon yardımıyla genişletilir.
• Silikon tüp yerleştirilmesi: Kanalın açık kalmasını sağlamak için geçici olarak ince silikon tüpler yerleştirilebilir.
• Sondaj: Özellikle bebeklerde göz yaşı kanalının açılması için sondaj işlemi yapılabilir.

Tedavi yöntemi hastanın yaşına, tıkanıklığın nedenine ve şiddetine göre Göz Hastalıkları uzmanı tarafından bireysel olarak belirlenir. İlaç dozları ve cerrahi kararlar için mutlaka uzman hekime başvurulmalıdır.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Aşağıdaki durumlarda derhal bir Göz Hastalıkları uzmanına başvurulmalıdır:

• Göz iç köşesinde ani başlayan şişlik, kızarıklık ve ağrı
• Göz iç köşesinden sarı-yeşil renkli akıntı gelmesi
• Sürekli göz yaşarması şikayeti
• Göz çevresinde yayılan kızarıklık ve şişlik
• Ateş yüksekliği ile birlikte göz çevresinde şişlik
• Görme keskinliğinde azalma
• Tedaviye rağmen belirtilerin geçmemesi veya kötüleşmesi
• Yenidoğanlarda sürekli göz yaşarması ve akıntı

Erken tanı ve tedavi komplikasyonları önler ve daha hızlı iyileşme sağlar.

Korunma Yolları

Göz yaşı kesesi iltihabından tamamen korunmak her zaman mümkün olmasa da risk azaltıcı önlemler alınabilir:

• El hijyeni: Gözlere dokunmadan önce ellerin yıkanması enfeksiyon riskini azaltır.
• Göz makyajı hijyeni: Göz makyaj malzemelerinin kişisel kullanılması, paylaşılmaması ve düzenli değiştirilmesi önemlidir.
• Kontakt lens hijyeni: Kontakt lens kullanıcıları hijyen kurallarına dikkat etmeli, lensler önerilen sürelerde değiştirilmelidir.
• Burun ve sinüs enfeksiyonlarının tedavisi: Kronik sinüzit ve burun enfeksiyonlarının erken tedavisi göz yaşı kanalına yayılmayı önler.
• Göz travmalarından korunma: Riskli aktivitelerde koruyucu gözlük kullanılmalıdır.
• Bebeklerde göz yaşı kanalı masajı: Doğuştan göz yaşı kanalı tıkanıklığı olan bebeklerde hekim önerisi ile yapılan masaj kanalın açılmasına yardımcı olabilir.
• Düzenli göz kontrolleri: Özellikle risk faktörü taşıyan kişilerde düzenli göz muayeneleri erken tanı sağlar.
• Sigara içmemek: Sigara burun ve göz yaşı kanalı mukozasını olumsuz etkileyebilir.

Göz sağlığınızla ilgili herhangi bir endişeniz varsa bir Göz Hastalıkları uzmanına danışmanız önerilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Göz yaşı kesesi iltihabı bulaşıcı mıdır?

Göz yaşı kesesi iltihabı doğrudan bulaşıcı bir hastalık değildir. Enfeksiyon göz yaşı kanalının tıkanması sonucu kişinin kendi bakterileri ile gelişir. Ancak enfekte bölgeden gelen akıntı ile temas halinde, örneğin havlu veya mendil paylaşımı yoluyla, bakteriler başka kişilere geçebilir ve farklı göz enfeksiyonlarına neden olabilir. Bu nedenle kişisel hijyen önemlidir. Hasta kişinin kullandığı havlu, yastık kılıfı gibi eşyalar paylaşılmamalı, eller sık sık yıkanmalı ve gözlere dokunulduktan sonra mutlaka el hijyenine dikkat edilmelidir. Ailenizde göz yaşı kesesi iltihabı olan biri varsa, ortak kullanılan eşyaları ayırarak ve hijyen kurallarına uyarak bulaş riskini minimize edebilirsiniz.

Göz yaşı kesesi iltihabı ameliyatsız geçer mi?

Akut göz yaşı kesesi iltihabında enfeksiyon antibiyotik tedavisi ile kontrol altına alınabilir ve akut belirtiler geçer. Ancak altta yatan göz yaşı kanalı tıkanıklığı devam ediyorsa, enfeksiyon tekrarlayabilir ve kronik hale gelebilir. Kronik dakriyosistitin kalıcı tedavisi için genellikle cerrahi müdahale gerekir. Bebeklerde doğuştan göz yaşı kanalı tıkanıklığı bazı durumlarda kendiliğinden veya masaj ile düzelebilir, ancak 12 ay sonrasında hala devam ediyorsa cerrahi işlem gerekebilir. Yetişkinlerde ise tıkanıklık kendiliğinden düzelmez ve dakriyosistorinostomi (DSR) gibi cerrahi yöntemler uygulanır. Tedavi planı hastanın yaşına, tıkanıklığın nedenine ve şiddetine göre Göz Hastalıkları uzmanı tarafından belirlenir. Her hastanın durumu farklıdır, bu nedenle kesin tedavi yaklaşımı için mutlaka uzman değerlendirmesi gereklidir.

Göz yaşı kesesi iltihabı ameliyatı nasıl yapılır ve riskleri nelerdir?

Göz yaşı kesesi iltihabının en etkili cerrahi tedavisi dakriyosistorinostomi (DSR) ameliyatıdır. Bu ameliyatta göz yaşı kesesi ile burun boşluğu arasında yeni bir drenaj yolu oluşturulur. İki yöntemle yapılabilir: Dış DSR'de göz iç köşesi yakınından küçük bir cilt kesisi yapılır ve kemik penceresi açılarak yeni yol oluşturulur. Endoskopik DSR'de ise burun içinden endoskop yardımıyla işlem yapılır ve dış kesi olmaz. Ameliyat genellikle lokal veya genel anestezi altında 45-60 dakika sürer. Başarı oranı %85-95 arasındadır. Ameliyat sonrası silikon tüpler 3-6 ay süreyle yerinde kalabilir. Riskleri arasında kanama, enfeksiyon, yara izi (dış DSR'de), tüp kayması, yeni yolun tekrar kapanması ve çok nadir olarak görme sorunları sayılabilir. Ameliyat sonrası iyileşme süreci genellikle sorunsuz geçer ve çoğu hasta birkaç hafta içinde normal aktivitelerine dönebilir. Ameliyat kararı, yöntemi ve beklentiler konusunda Göz Hastalıkları uzmanınızla detaylı görüşmeniz önemlidir.

Bebeklerde göz yaşı kesesi iltihabı nasıl tedavi edilir?

Yenidoğanlarda göz yaşı kesesi iltihabı genellikle göz yaşı kanalının doğumda tam açılmaması nedeniyle gelişir. Tedavide ilk yaklaşım konservatif yöntemlerdir. Hekim tarafından gösterilen özel masaj tekniği ile günde 3-4 kez göz iç köşesine yukarıdan aşağıya doğru nazikçe baskı uygulanır. Bu masaj kanalın açılmasına yardımcı olabilir. Enfeksiyon varsa antibiyotikli göz damlaları kullanılır. Bebeklerin %90'ında bu yöntemlerle 12 aya kadar sorun kendiliğinden düzelir. Eğer 12-13 aylık yaşa kadar iyileşme olmazsa, ofis şartlarında veya hafif sedasyon altında sondaj işlemi yapılır. Sondaj ile kanal açılır ve gerekirse silikon tüp yerleştirilir. Sondaj başarısız olursa veya tekrarlayan enfeksiyonlar varsa, daha ileri yaşlarda balon dilatasyonu veya DSR ameliyatı gerekebilir. Bebeğinizde sürekli göz yaşarması ve akıntı görüyorsanız, erken dönemde bir Göz Hastalıkları uzmanına başvurmanız ve düzenli takip yaptırmanız önemlidir.

Göz yaşı kesesi iltihabı tekrar eder mi, nasıl önlenir?

Göz yaşı kesesi iltihabı, altta yatan göz yaşı kanalı tıkanıklığı çözülmezse tekrarlayabilir. Sadece antibiyotik ile akut enfeksiyon tedavi edilirse, tıkanıklık devam ettiği için yeniden iltihap gelişme riski yüksektir. Tekrarı önlemenin en etkili yolu, tıkanıklığın cerrahi olarak giderilmesidir. DSR ameliyatı sonrası tekrarlama oranı %5-15 civarındadır ve genellikle yeni oluşturulan yolun daralması veya kapanması nedeniyle olur. Ameliyat sonrası düzenli takip ve gerekirse silikon tüplerin önerilen süre kalması önemlidir. Tekrarı önlemek için burun ve sinüs enfeksiyonlarının tedavi edilmesi, göz hijyenine dikkat edilmesi, travmalardan korunulması ve düzenli göz kontrollerinin yaptırılması gerekir. Ameliyat olmayan hastalarda tekrarlayan enfeksiyonlar yaşam kalitesini düşürebilir ve komplikasyon riskini artırabilir. Bu nedenle kronik dakriyosistit tanısı alan hastalara cerrahi tedavi önerilir. Tedavi sonrası takip programınızı Göz Hastalıkları uzmanınızla birlikte planlamalısınız.