Çocukluk Çağı Ürogenital Sistem Tümörleri Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi
Çocukluk Çağı Ürogenital Sistem Tümörleri Hastalığı
-
Bağlantılar
İlacınızı doğru seçin
Hastalığınıza uygun ilaç önerilerini doktorunuza danışın. Doktorbul rehberinde binlerce uzman.
Doktor bul →Çocukluk Çağı Ürogenital Sistem Tümörleri HASTALIĞINA BAKAN DOKTORLARIMIZ
Uzm. Dr. Abdülkadir Göğremiş
- Şehir: Kahramanmaraş
- Uzmanlık Alanları: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
- Randevu Al
Uzm. Dr. Gökhan Çay
- Şehir: İstanbul
- Uzmanlık Alanları: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
- Randevu Al
Doç. Dr. Avni Kaya
- Şehir: Diyarbakır
- Uzmanlık Alanları: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
- Randevu Al
Uzm. Dr. Yakup Paçal
- Şehir: İstanbul
- Uzmanlık Alanları: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
- Randevu Al
Uzm. Dr. Vedat Öztürk
- Şehir: Ankara
- Uzmanlık Alanları: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
- Randevu Al
Dr. Çağatay Özcan
- Şehir: Ankara
- Uzmanlık Alanları: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
- Randevu Al
Uzm. Dr. Mustafa Tayyar Baykan
- Şehir: Bursa
- Uzmanlık Alanları: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
- Randevu Al
Uzm. Dr. Nilgün Yıldız
- Şehir: Ankara
- Uzmanlık Alanları: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
- Randevu Al
Doç. Dr. Fatih DEMİRCİOĞLU
- Şehir: İstanbul
- Uzmanlık Alanları: Çocuk Hematolojisi - Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
- Randevu Al
Yrd. Doç. Murat Cömert
- Şehir: İstanbul
- Uzmanlık Alanları: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
- Randevu Al
Çocukluk Çağı Ürogenital Sistem Tümörleri
Çocukluk Çağı Ürogenital Sistem Tümörleri, Çocukluk Çağı Ürogenital Sistem Tümörleri Nedir?Çocukluk çağı ürogenital sistem tümörleri, böbrekler, mesane, testisler, overler ve diğer üreme organlarını içeren ürogenital sistemde gelişen tümörleri kapsar.
Çocukluk Çağı Ürogenital Sistem Tümörleri Nedir?
Çocukluk çağı ürogenital sistem tümörleri, böbrekler, mesane, testisler, overler ve diğer üreme organlarını içeren ürogenital sistemde gelişen tümörleri kapsar. Bu tümörler çocukluk çağı kanserlerinin önemli bir bölümünü oluşturur ve çoğunlukla 5 yaş altı çocuklarda görülür. En yaygın ürogenital tümör, böbreklerde gelişen Wilms tümörüdür (nefroblastom). Diğer önemli tümörler arasında nöroblastom, rabdomyosarkom, germ hücreli tümörler ve renal hücreli karsinom bulunur. Her bir tümör tipi farklı yaş gruplarında, farklı klinik özelliklerle ortaya çıkar ve tedavi yaklaşımları değişiklik gösterir.
Wilms tümörü, çocukluk çağı böbrek tümörlerinin yaklaşık %90'ını oluşturur ve genellikle 3-4 yaşlarında teşhis edilir. Mesane ve prostat tümörleri çocuklarda nadirdir ancak rabdomyosarkom bu bölgelerde görülebilir. Testis tümörleri genellikle yenidoğan döneminde veya ergenlik çağında ortaya çıkar. Günümüzde erken tanı ve modern tedavi yöntemleri sayesinde bu tümörlerin çoğunda başarı oranları oldukça yüksektir.
Belirtileri
Çocukluk çağı ürogenital sistem tümörlerinin belirtileri tümörün lokalizasyonuna, boyutuna ve yayılımına göre değişiklik gösterir. Erken dönemde belirtiler belirsiz olabilir ve diğer çocukluk hastalıklarıyla karışabilir:
- Karında kitle veya şişlik: Özellikle Wilms tümöründe ebeveynler çocuğu yıkarken veya giydirirken karında sert bir kitle fark edebilir
- Karın ağrısı: Sürekli veya aralıklı karın ağrısı, rahatsızlık hissi
- İdrarda kan (hematüri): İdrarın pembe, kırmızı veya kahverengi renkte olması
- Yüksek tansiyon: Bazı böbrek tümörleri hipertansiyona neden olabilir
- Ateş ve halsizlik: Nedeni açıklanamayan uzun süreli ateş, yorgunluk
- İştahsızlık ve kilo kaybı: Beslenme alışkanlıklarında değişiklik, gelişme geriliği
- Testiste şişlik veya sertlik: Testis tümörlerinde ağrısız büyüme
- İdrar yapma güçlüğü: Sık idrara çıkma, ağrılı idrar yapma veya idrar yaparken zorlanma
- Kusma ve bulantı: Özellikle tümör büyüdükçe sindirim sistemi belirtileri
Nedenleri ve Risk Faktörleri
Çocukluk çağı ürogenital tümörlerinin kesin nedenleri tam olarak bilinmemekle birlikte, genetik ve çevresel faktörlerin birlikte rol oynadığı düşünülmektedir. Bazı risk faktörleri şunlardır:
Genetik Faktörler: Wilms tümörü, WAGR sendromu (Wilms tümörü, aniridi, genitoüriner anomaliler, mental retardasyon), Denys-Drash sendromu ve Beckwith-Wiedemann sendromu gibi genetik sendromlarla ilişkilidir. WT1 ve WT2 gen mutasyonları risk artışına neden olur. Ailesel retinoblastom öyküsü de risk faktörüdür.
Konjenital Anomaliler: Kriptorşidizm (inmemiş testis), hipospadias, böbrek ve üriner sistem anomalileri risk artışıyla ilişkilidir. Hemihipertrofi ve aniridi gibi doğumsal anomaliler de dikkat gerektirir.
Aile Öyküsü: Ailede Wilms tümörü veya diğer çocukluk çağı kanserleri öyküsü risk faktörüdür. Vakaların %1-2'si aileseldir.
Prematürite ve Düşük Doğum Ağırlığı: Bazı çalışmalarda düşük doğum ağırlığı ile Wilms tümörü arasında ilişki bulunmuştur.
Çoğu vakada belirli bir neden saptanamaz ve tümör sporadik olarak gelişir. Çevresel faktörlerin rolü henüz net değildir.
Tanı Yöntemleri
Çocukluk çağı ürogenital tümörlerinin tanısı, fizik muayene ve çeşitli görüntüleme yöntemleriyle konulur:
Fizik Muayene: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları uzmanı veya Çocuk Onkolojisi uzmanı karın muayenesinde kitle palpe edebilir, tansiyon ölçümü yapar ve genel değerlendirme yapar.
Laboratuvar Testleri: Tam kan sayımı, böbrek ve karaciğer fonksiyon testleri, idrar analizi ve idrar kültürü yapılır. Tümör belirteçleri (alfa-fetoprotein, beta-hCG) özellikle germ hücreli tümörlerde önemlidir.
Görüntüleme Yöntemleri: Ultrasonografi genellikle ilk tercih edilen yöntemdir, radyasyon içermez ve tümörün varlığını, boyutunu gösterir. Bilgisayarlı tomografi (BT) veya manyetik rezonans görüntüleme (MRG) tümörün detaylı değerlendirmesi, yayılımının araştırılması için kullanılır. Akciğer grafisi veya BT ile akciğerlere metastaz araştırılır.
Biyopsi: Bazı durumlarda kesin tanı için doku örneği alınabilir, ancak Wilms tümöründe genellikle ameliyat öncesi biyopsi yapılmaz, tümör yayılma riski nedeniyle cerrahi ile hem tanı hem tedavi yapılır.
Evreleme: Tanı konulduktan sonra tümörün evresi belirlenir (Evre I-V), bu tedavi planlaması ve prognoz için kritik öneme sahiptir.
Kesin tanı ve tedavi planlaması için mutlaka bir Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları uzmanına veya Çocuk Onkolojisi uzmanına başvurulmalıdır.
Tedavi Seçenekleri
Çocukluk çağı ürogenital tümörlerinin tedavisi multidisipliner bir yaklaşım gerektirir ve tümörün tipine, evresine, çocuğun yaşına ve genel sağlık durumuna göre planlanır:
Cerrahi Tedavi: Çoğu vakada birincil tedavi yöntemidir. Wilms tümöründe nefrektomi (böbrek çıkarılması) veya parsiyel nefrektomi yapılır. Amaç tümörü tamamen çıkarmak ve evrelemek için lenf nodlarını değerlendirmektir. Bilateral tümörlerde böbrek koruyucu cerrahiler tercih edilir.
Kemoterapi: Cerrahi öncesi (neoadjuvan) veya sonrası (adjuvan) uygulanabilir. Kullanılan ilaçlar tümör tipine göre değişir; Wilms tümöründe aktinomisin-D, vinkristin ve doksorubisin sık kullanılır. Kemoterapi tümörü küçültmek, mikroskobik hastalığı tedavi etmek ve nüksleri önlemek için verilir.
Radyoterapi: İleri evre tümörlerde, cerrahi sonrası kalan tümör dokusunda veya metastazlarda kullanılır. Çocuklarda uzun dönem yan etkiler nedeniyle dikkatli kullanılır.
Hedefe Yönelik Tedaviler: Bazı özel tümör tiplerinde moleküler hedefli ilaçlar kullanılabilir.
Takip: Tedavi sonrası düzenli kontroller, görüntüleme ve laboratuvar testleriyle nüks takibi yapılır. İlk yıllarda daha sık, sonrasında giderek azalan aralıklarla takip önerilir.
Tedavi protokolleri uluslararası çalışma grupları (SIOP, COG) tarafından belirlenen standartlara göre uygulanır. Her çocuk için bireysel tedavi planı yapılır ve tedavi süreci Çocuk Onkolojisi uzmanları tarafından yönetilir.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
Aşağıdaki durumlarda çocuğunuzu vakit kaybetmeden bir Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları uzmanına götürmelisiniz:
- Çocuğunuzun karnında fark ettiğiniz herhangi bir şişlik, kitle veya sertlik
- İdrarda kan görülmesi veya idrarın renginde değişiklik
- Açıklanamayan karın ağrısı, özellikle sürekli veya şiddetlenen ağrı
- Testiste şişlik, sertleşme veya asimetri fark edilmesi
- Nedeni bilinmeyen uzun süreli ateş (2 haftadan uzun)
- İştahsızlık, kilo kaybı ve halsizlik
- İdrar yaparken ağrı, zorlanma veya idrar alışkanlıklarında değişiklik
- Çocuğunuzda Wilms tümörü veya diğer çocukluk çağı kanserleriyle ilişkili genetik sendrom bulunması
- Ailede Wilms tümörü öyküsü varsa düzenli kontroller
Erken tanı, tedavi başarısını önemli ölçüde artırır. Şüpheli bulgu durumunda gecikme yaşamadan tıbbi değerlendirme yaptırılmalıdır.
Korunma Yolları
Çocukluk çağı ürogenital tümörlerinin çoğu sporadik olarak geliştiği için kesin korunma yöntemleri bulunmamaktadır. Ancak bazı önlemler risk azaltmaya yardımcı olabilir:
Genetik Danışmanlık: Ailede Wilms tümörü veya ilişkili genetik sendromlar varsa, genetik danışmanlık alınmalı ve risk taşıyan çocuklar düzenli takip edilmelidir. WAGR, Denys-Drash veya Beckwith-Wiedemann sendromu tanısı alan çocuklar için düzenli ultrasonografi takibi önerilir.
Doğumsal Anomalilerin Takibi: Kriptorşidizm gibi ürogenital anomalileri olan çocuklar uygun zamanda tedavi edilmeli ve takip edilmelidir. İnmemiş testis erken dönemde (1-2 yaş) cerrahi olarak düzeltilmelidir.
Düzenli Sağlık Kontrolleri: Çocukların rutin sağlık kontrollerinin aksatılmaması, büyüme ve gelişmenin takip edilmesi önemlidir.
Farkındalık: Ebeveynlerin çocukluk çağı kanserlerinin belirtileri konusunda bilgilendirilmesi, erken tanıya katkı sağlar.
Sağlıklı Yaşam: Gebelik döneminde annenin sağlıklı beslenme ve yaşam tarzı, tütün ve alkol kullanmaması genel sağlık için önemlidir.
Risk faktörü taşıyan çocuklar için bireysel takip programları oluşturulmalı ve düzenli kontroller ihmal edilmemelidir. Herhangi bir şüpheli belirti durumunda hemen Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları uzmanına başvurulmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Wilms tümörü nedir ve ne kadar yaygındır?
Wilms tümörü (nefroblastom), çocukluk çağının en sık görülen böbrek tümörüdür ve tüm çocukluk çağı kanserlerinin yaklaşık %5-6'sını oluşturur. Genellikle 3-4 yaşlarında görülür ve her iki cinsiyette eşit oranda ortaya çıkar. Vakaların çoğu tek taraflıdır, ancak %5-10'u her iki böbreği de etkiler. Modern tedavi yöntemleriyle erken evre Wilms tümörlerinde 5 yıllık sağkalım oranı %90'ın üzerindedir. Tümör genellikle karında kitle olarak fark edilir ve erken tanı çok önemlidir. Tedavi cerrahi, kemoterapi ve bazı durumlarda radyoterapiyi içerir.
Çocuğumun idrarında kan görüyorum, bu mutlaka kanser mi?
İdrarda kan (hematüri) görülmesi mutlaka kanser anlamına gelmez. Çocuklarda idrar yolu enfeksiyonu, taş hastalığı, travma, glomerülonefrit gibi birçok benign neden idrarda kana yol açabilir. Ancak özellikle ağrısız hematüri, karında kitle veya diğer belirtilerle birlikte olduğunda daha dikkatli değerlendirme gerektirir. İdrarda kan fark ettiğinizde çocuğunuzu mutlaka bir Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları uzmanına götürmelisiniz. Doktor fizik muayene, idrar analizi, ultrasonografi gibi tetkiklerle nedeni araştıracaktır. Erken değerlendirme hem gereksiz endişeleri giderir hem de ciddi bir durum varsa erken tanı konulmasını sağlar.
Wilms tümörü tedavisi sonrası çocuğum normal yaşam sürebilir mi?
Evet, Wilms tümörü tedavisi sonrası çoğu çocuk normal, sağlıklı bir yaşam sürer. Erken evre tümörlerde tedavi başarısı çok yüksektir ve çocuklar okula gidebilir, spor yapabilir ve normal gelişimlerini sürdürebilir. Ancak uzun dönem takip önemlidir çünkü tedavinin bazı geç yan etkileri olabilir. Tek böbrekle yaşayan çocukların böbrek fonksiyonları düzenli kontrol edilmelidir. Kemoterapi veya radyoterapi alan çocuklarda kalp, işitme veya ikincil kanser riski açısından takip gerekir. Çoğu çocuk yetişkinlikte normal yaşam kalitesine sahiptir, ancak düzenli sağlık kontrolleri ve sağlıklı yaşam tarzı önerilir. Tedavi sonrası takip programına uyum çok önemlidir.
Ailede Wilms tümörü öyküsü varsa çocuğumu nasıl takip etmeliyim?
Ailede Wilms tümörü öyküsü olan çocuklar için düzenli takip önerilir, ancak risk artışı görece düşüktür (vakaların %1-2'si aileseldir). Genetik sendrom (WAGR, Beckwith-Wiedemann, Denys-Drash) varsa risk daha yüksektir ve daha yakın takip gerekir. Bu çocuklar için genellikle 3-4 ayda bir karın ultrasonografisi ile 5-7 yaşına kadar takip önerilir. Genetik danışmanlık alınması, risk değerlendirmesi yapılması önemlidir. Çocuğunuzda karında şişlik, hematüri, ateş gibi belirtiler görürseniz hemen doktora başvurmalısınız. Düzenli pediatrik kontroller aksatılmamalıdır. Genetik test gerekip gerekmediği konusunda Çocuk Onkolojisi veya Tıbbi Genetik uzmanına danışılmalıdır. Erken tanı tedavi başarısını artırır.
Çocukluk çağı testis tümörleri nasıl fark edilir ve tedavisi nedir?
Çocukluk çağı testis tümörleri genellikle testiste ağrısız büyüme veya sertleşme ile fark edilir. Ebeveynler banyo sırasında veya çocuk kendisi asimetri fark edebilir. Testis tümörleri yenidoğan döneminde ve ergenlik çağında daha sık görülür. Tanı için fizik muayene, skrotal ultrasonografi ve tümör belirteçleri (alfa-fetoprotein, beta-hCG) ölçülür. Tedavi genellikle cerrahi olarak tümörün çıkarılmasıdır (orşiektomi). Tümörün tipi ve evresi belirlendikten sonra kemoterapi gerekip gerekmediğine karar verilir. Germ hücreli tümörler en sık tiptir ve prognozları genellikle iyidir. Erken tanı ve tedavi ile çoğu vakada tam iyileşme sağlanır. Testiste herhangi bir anormallik fark edildiğinde hemen Çocuk Cerrahisi veya Çocuk Ürolojisi uzmanına başvurulmalıdır.


