Tıbbi Onkoloji Uzmanı Kimdir, Neye Bakar

Tıbbi onkoloji uzmanı, kanser hastalıklarının ilaçla tedavisiyle ilgilenen iç hastalıkları kökenli bir hekimdir. Halk arasında bazen "kanser doktoru" olarak da bilinir. Bu uzmanlık dalı, kanser tanısı konmuş ya da kanser şüphesi olan hastaların ilaç tedavilerini planlar, uygular ve takip eder. İlaç tedavileri arasında kemoterapi, hedefe yönelik tedaviler, immünoterapiler ve hormon tedavileri sayılabilir. Hangi ilacın kullanılacağına, ne dozda verileceğine ve ne kadar süreceğine yalnızca tıbbi onkoloji uzmanı karar verir.

Tıbbi onkoloji uzmanı tek başına çalışmaz. Genellikle cerrahi onkoloji, radyasyon onkolojisi, patoloji, radyoloji ve nükleer tıp gibi farklı dallarla birlikte hareket eder. Hastanın durumu bu ekip içinde değerlendirilir. Böylece kişiye özel bir tedavi planı oluşturulur. Ayrıca tıbbi onkolog, tedavi süresince ortaya çıkabilecek yan etkilerin yönetiminde de etkin rol oynar. Hastanın genel durumunu, kan değerlerini ve yaşam kalitesini yakından izler.

Hangi Şikayetlerde Tıbbi Onkolojiye Başvurulur

Tıbbi onkolojiye genellikle başka bir hekim yönlendirmesiyle gidilir. Örneğin aile hekimi, dahiliye uzmanı ya da cerrah; yapılan tetkikler sonucunda kanser şüphesi taşıyan bir bulgu saptadığında hastayı tıbbi onkolojiye yönlendirebilir. Ancak bazı durumlarda kişi, kendi fark ettiği belirtiler nedeniyle de önce bir hekime başvurmalı, oradan uygun yönlendirme yapılmalıdır.

Aşağıdaki belirtilerden biri ya da birkaçı uzun süredir devam ediyorsa, vakit kaybetmeden bir hekime başvurmak gerekir. Bu belirtiler tek başına kanser anlamına gelmez, pek çok iyi huylu hastalıkta da görülebilir. Yine de açıklanamayan ve geçmeyen şikayetlerde değerlendirme şarttır:

  • Açıklanamayan kilo kaybı: Son 6 ay içinde diyet yapmadan belirgin kilo vermek.
  • Uzun süren ateş ya da gece terlemeleri: Enfeksiyon bulgusu olmadan tekrarlayan ateş.
  • Ele gelen kitle ya da şişlik: Memede, boyunda, koltuk altında, kasıkta ya da vücudun herhangi bir yerinde fark edilen sertlik.
  • İyileşmeyen yaralar: Ciltte ya da ağız içinde haftalarca geçmeyen yara.
  • Bağırsak ve mesane alışkanlığında değişiklik: İnatçı kabızlık, ishal, dışkıda kan, idrarda kan.
  • Yutma güçlüğü ya da sürekli hazımsızlık: Özellikle yemek yerken takılma hissi.
  • Geçmeyen öksürük ya da ses kısıklığı: Üç haftadan uzun süren öksürük.
  • Anormal kanama: Menopoz sonrası kanama, öksürükle kan gelmesi, makattan kan gelmesi.

Bu belirtilerden herhangi biri varsa ilk adım, aile hekimine ya da ilgili branş hekimine başvurmaktır. Gerekli ilk tetkikler yapıldıktan sonra tıbbi onkolojiye yönlendirme uygun görülürse randevu alınır.

Tıbbi Onkoloji Muayenesinde Neler Olur

İlk muayenede hekim öncelikle hastayı dinler. Şikayetlerin ne zaman başladığı, nasıl seyrettiği, daha önce yapılmış tetkikler ve alınmış tedaviler ayrıntılı biçimde sorulur. Ailede kanser öyküsü olup olmadığı da değerlendirilir. Bu görüşme, doğru planlama için kritik önem taşır.

Ardından fizik muayene yapılır. Hekim; lenf bezlerini, karın bölgesini, cilt bulgularını ve gerekli gördüğü diğer bölgeleri elle muayene eder. Muayene sırasında hastanın kendini rahat hissetmesi için hekim bilgilendirme yapar. Hiçbir adım hastanın onayı olmadan ilerletilmez.

Muayene sonrasında hekim, önceki tetkikleri inceler. Eksik görülen kan testleri, görüntüleme yöntemleri ya da biyopsi gibi işlemler istenebilir. Biyopsi, şüpheli dokudan küçük bir örnek alınmasıdır ve tanı koymanın en güvenilir yollarından biridir. Ancak biyopsi kararı da dahil tüm işlemler, hekimin gerekli görmesi durumunda planlanır. Hasta bu süreçte mutlaka soru sormalı, anlamadığı noktaları netleştirmelidir. Kaygı duymak son derece doğaldır; hekime bunu iletmek süreci kolaylaştırır.

Tıbbi Onkoloji Hangi Hastalıklarla İlgilenir

Tıbbi onkoloji yalnızca tek bir kanser türüne değil, vücudun farklı bölgelerindeki birçok kanser türünün ilaçla tedavisine bakar. Meme kanseri, akciğer kanseri, kolon ve rektum kanserleri, mide kanseri, pankreas kanseri, prostat kanseri, yumurtalık kanseri, lenfoma, lösemi, böbrek kanseri, mesane kanseri ve cilt kanserleri bunlardan bazılarıdır. Ayrıca nadir görülen kanser türleri ve nedeni bilinmeyen metastatik tümörler de tıbbi onkolojinin ilgi alanına girer.

Bunun yanında tıbbi onkoloji uzmanı, kanser tedavisi sonrası izlem sürecini de yürütür. Tedavisi tamamlanan hastalar belirli aralıklarla kontrole çağrılır. Bu kontrollerde nüks olup olmadığı, geç dönem yan etkiler ve genel sağlık durumu değerlendirilir. Kanser dışı bazı kan hastalıklarında da hematoloji ile iş birliği yapılabilir; ancak lösemi ve lenfoma gibi kan kanserlerinde hematoloji ve tıbbi onkoloji birlikte çalışabilir.

Ne Zaman Vakit Kaybetmeden Hekime Başvurulmalı

Bazı durumlar acil değerlendirme gerektirir. Aşağıdaki belirtilerden biri aniden ortaya çıkarsa ya da mevcut şikayetler hızla kötüleşirse, beklemeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:

  • Ani ve şiddetli karın ağrısı ya da göğüs ağrısı.
  • Durdurulamayan kanama ya da ağızdan, makattan belirgin miktarda kan gelmesi.
  • Ani bilinç değişikliği, bayılma ya da şiddetli baş dönmesi.
  • Nefes darlığı ya da solunum sıkıntısı.
  • Yüksek ateşle birlikte titreme ve genel durum bozukluğu.
  • Ani gelişen kuvvet kaybı, konuşma bozukluğu ya da yüzde asimetri.

Bu belirtiler kanserle ilişkili olabileceği gibi tamamen farklı acil durumların da habercisi olabilir. Önemli olan, gecikmeden tıbbi yardım almaktır. Unutmayın: erken başvuru, değerlendirme sürecini hızlandırır ve kaygıyı azaltır.

SSS: Tıbbi onkolojiye gitmek kanser olduğum anlamına mı gelir?

Hayır. Tıbbi onkolojiye yönlendirilmek, kesin kanser tanısı konduğu anlamına gelmez. Bazen şüpheli bir bulguyu netleştirmek, bazen iyi huylu bir durumu dışlamak, bazen de kanser dışı bir hastalığın takibi için yönlendirme yapılır. Hekiminiz gerekli incelemeleri yapıp size en doğru bilgiyi verecektir.

SSS: Tıbbi onkolog ilk görüşmede hemen ilaç tedavisine başlar mı?

Hayır. İlk görüşmede öncelikle mevcut tetkikler değerlendirilir, eksikler belirlenir ve tanı süreci tamamlanır. İlaç tedavisine başlanabilmesi için tanının kesinleşmesi, hastalığın evresinin belirlenmesi ve hastanın genel durumunun uygun olması gerekir. Tüm bu aşamalar tamamlanmadan tedavi planı oluşturulmaz.