Solunum Fonksiyon Testi Nedir ve Ne İşe Yarar?

Solunum fonksiyon testi, akciğerlerinizin ne kadar iyi çalıştığını değerlendiren bir ölçüm yöntemidir. Kısaca SFT veya halk arasında nefes testi olarak da adlandırılır. Test sırasında bir cihaza bağlı ağızlıktan nefes alıp verirsiniz. Cihaz, akciğerlerinize ne kadar hava girebildiğini, bu havayı ne kadar hızlı dışarı verebildiğinizi ve hava yollarınızın ne kadar açık olduğunu sayısal değerlere dönüştürür.

Bu ölçümler, hekiminizin solunumla ilgili yakınmalarınızı daha iyi anlamasına destek olur. Elde edilen değerler tek başına bir hastalığın adını koymaz. Hekiminiz sonucu, öykünüz, muayene bulgularınız ve gerekli görürse diğer tetkiklerle birlikte değerlendirir. Nefes darlığı, uzun süreli öksürük, hırıltı veya göğüste sıkışma gibi belirtilerin akciğer kaynaklı olup olmadığını anlamaya yardımcı olur.

Bazı durumlarda test, kronik solunum yolu hastalığının seyrini izlemek veya uygulanan tedavinin etkisini değerlendirmek için de kullanılır. Unutmayın, test yalnızca bir değerlendirme aracıdır. Tanı ve tedavi kararı hekiminizindir.

Hangi Durumlarda İstenir?

Hekiminiz aşağıdaki durumlardan birini veya birkaçını değerlendirmek için solunum fonksiyon testi isteyebilir:

  • Geçmeyen veya tekrarlayan öksürük, balgam, hırıltılı solunum, nefes darlığı
  • Göğüste sıkışma hissi veya derin nefes almakta zorlanma
  • Sigara kullanımı, pasif içicilik veya tozlu, kimyasal madde bulunan bir iş ortamında çalışma öyküsü
  • Kronik solunum yolu hastalıklarının takibi
  • Ameliyat öncesi akciğer durumunun genel değerlendirmesi
  • Solunum şikayetlerinin zaman içinde nasıl değiştiğini izlemek

Testin istenmiş olması, mutlaka ciddi bir hastalık olduğu anlamına gelmez. Bazen yalnızca mevcut durumu belgelemek, risk değerlendirmesi yapmak veya ileride karşılaştırma yapabilmek için de istenir.

Test Nasıl Yapılır ve Hazırlık Gerekir mi?

Solunum fonksiyon testi genellikle oturur pozisyonda yapılır. Burnunuza yumuşak bir klips takılabilir veya burnunuzu elle kapatmanız istenebilir. Ağızlığı dudaklarınızla sıkıca kavrayarak cihazın yönergelerine göre nefes alıp verirsiniz. Test sırasında sizden derin bir nefes almanız, ardından olabildiğince hızlı ve güçlü şekilde nefes vermeniz istenebilir. Bu işlem birkaç kez tekrarlanır, en uygun ölçümler kaydedilir.

Test sırasında hafif baş dönmesi, yorgunluk, öksürük veya göğüste geçici bir baskı hissi olabilir. Bu hisler genellikle kısa sürer. Kendinizi rahatsız hissederseniz testi yapan sağlık çalışanına mutlaka söyleyin.

Hazırlık kişisel duruma göre değişebilir. Hekiminizin size özel önerileri her zaman önceliklidir. Genel olarak şunlara dikkat etmeniz istenebilir:

  • Testten önceki birkaç saat içinde çok ağır bir yemek yememek
  • Testten önceki birkaç saat içinde kahve, çay, kola gibi kafeinli içeceklerden uzak durmak
  • Testten önceki belirli bir süre sigara içmemek
  • Hekiminiz aksini söylemedikçe düzenli kullandığınız solunum ilaçlarını nasıl alacağınızı netleştirmek
  • Göğüs ve karın bölgesini sıkmayan rahat kıyafetler giymek

Kullandığınız tüm ilaçları, bitkisel ürünleri ve takviyeleri test öncesinde hekiminize veya sağlık çalışanına bildirin. Hangi ilacın test öncesi nasıl kullanılacağına yalnızca hekiminiz karar verir. Hekiminiz önermediği sürece hiçbir ilacı kendiliğinizden bırakmayın veya değiştirmeyin.

Sonuçlar Ne Zaman Çıkar ve Ne Zaman Vakit Kaybetmeden Hekime Başvurmalı?

Solunum fonksiyon testinin sonuçları birçok merkezde testin yapıldığı gün içinde değerlendirmeye hazır olur. Bazı kurumlarda raporun tamamlanması birkaç iş günü sürebilir. Sonuç raporundaki değerler, yaşınız, boyunuz, cinsiyetiniz gibi özelliklere göre beklenen aralıklarla karşılaştırılır. Bu nedenle bir değerin tek başına ne anlama geldiğini hekiminiz yorumlamalıdır.

Test sonucunuz ne olursa olsun, aşağıdaki belirtilerden biri veya birkaçı sizde varsa vakit kaybetmeden hekime başvurmanız gerekir:

  • Dinlenirken bile geçmeyen veya giderek artan nefes darlığı
  • Dudaklarda, parmak uçlarında veya yüzde morarma
  • Birkaç kelimeden fazlasını söylemeyi zorlaştıran nefes darlığı
  • Göğüste sıkışma, baskı veya ağrı ile birlikte olan nefes zorluğu
  • Bilinç bulanıklığı, sersemlik veya bayılacak gibi hissetme
  • Nefes darlığıyla birlikte ani hırıltı artışı veya şiddetli öksürük

Bu tür belirtiler acil değerlendirme gerektirebilir. Hekiminize ulaşamıyorsanız en yakın sağlık kuruluşuna başvurun veya acil yardım hattını arayın.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır, hekiminizin size önerdiği değerlendirme ve tedavi planının yerine geçmez. Sağlığınızla ilgili her kararı hekiminizle birlikte verin.

Solunum fonksiyon testi acı verir mi?

Hayır, solunum fonksiyon testi ağrılı bir işlem değildir. Test sırasında yalnızca derin nefes alıp güçlü şekilde nefes vermeniz istenir. Bazı kişiler hafif baş dönmesi, yorgunluk veya öksürük hissedebilir. Bu belirtiler çoğunlukla kısa sürer ve test sonrası dinlenmeyle rahatlar.

Test sonucum beklenenden düşük çıkarsa bu ne anlama gelir?

Düşük bir ölçüm tek başına bir hastalık tanısı koymaz. Testin yeterli eforla yapılmaması, geçici bir solunum yolu rahatsızlığı veya başka etkenler de değerleri etkileyebilir. Hekiminiz sonucunuzu tıbbi öykünüz, muayene bulgularınız ve gerekli görürse ek tetkiklerle birlikte değerlendirir. Size uygun sonraki adımları yalnızca hekiminiz belirleyebilir.