Gastroskopi, yemek borusu, mide ve onikiparmak bağırsağının iç yüzeyini incelemeye yarayan bir görüntüleme yöntemidir. Ucunda küçük bir kamera bulunan ince ve esnek bir tüp, ağızdan yemek borusuna doğru ilerletilir. Hekim ekrandaki görüntüleri değerlendirir ve gerekli görürse küçük doku örnekleri alabilir. Bu işlem halk arasında mide endoskopisi olarak da bilinir. Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; tanı, tedavi ya da tetkik kararı yerine geçmez.

Gastroskopi nedir ve ne işe yarar?

Bu yöntem, yemek borusu, mide ve onikiparmak bağırsağındaki mukoza adı verilen iç örtünün görülmesini sağlar. İşlem sırasında kızarıklık, erozyon, ülser, polip, darlık, şişlik ya da kanama gibi bulgular fark edilebilir. Gerekli görüldüğünde alınan biyopsi örnekleri laboratuvarda incelenir. Biyopsi, dokudaki iltihabi değişikliklerin ve bazı mikroorganizmaların varlığının araştırılmasına yardımcı olabilir. Bu bulguların ne anlama geldiğini hekim değerlendirir.

Gastroskopi yalnızca görüntüleme için değil, bazı durumlarda küçük girişimler için de kullanılabilir. Hekiminiz uygun görürse doku örneği alınabilir, polip çıkarılabilir ya da kanama odağına yönelik bir müdahale yapılabilir. Bu tür girişimler her hastada uygulanmaz; karar işlem sırasındaki bulgulara göre verilir.

Hangi durumlarda gastroskopi istenebilir?

Gastroskopi kararı belirtilere, muayeneye ve gerekli görülen diğer tetkiklere göre hekim tarafından verilir. Aşağıdaki durumlarda hekiminiz bu incelemeyi planlayabilir:

  • Uzun süren, tekrarlayan ya da yaşam kalitesini bozan mide yanması ve reflü yakınmaları
  • Yutma güçlüğü, yutarken ağrı ya da lokmaların takılma hissi
  • Açıklanamayan kilo kaybı, iştahsızlık, bulantı veya tekrarlayan kusma
  • Mide bağırsak kanamasını düşündüren siyah renkli dışkı, kan kusma veya nedeni açıklanamayan kansızlık
  • Üst karın bölgesinde sürekli ya da tekrarlayan ağrı
  • Daha önce saptanmış bir bulgunun takibi ya da kontrolü

Bu belirtilerden birini yaşıyor olmanız mutlaka ciddi bir hastalık olduğu anlamına gelmez. Siz şikayetlerinizi açık biçimde anlatın; değerlendirmeyi hekim yapar.

Gastroskopi nasıl yapılır, hazırlık gerekir mi?

İşlem öncesinde midenin boş olması gerekir. Hekiminiz genellikle işlemden 6 ila 8 saat öncesine kadar aç kalmanızı ister. Çoğu merkezde su dahil hiçbir şey içilmemesi beklenir; ancak süre merkeze ve kişisel durumunuza göre değişebilir. Size verilen hazırlık talimatına eksiksiz uyun.

Kullandığınız tüm ilaçlar, vitaminler, bitkisel destekler, alerjileriniz ve gebelik şüphesi hakkında işlem öncesinde hekiminize bilgi verin. Kan sulandırıcı etkili ilaç kullanıyorsanız planlamayı hekiminiz yapmalıdır. İlacınızı kendi başınıza kesmeyin ya da değiştirmeyin.

İşlem genellikle endoskopi ünitesinde yapılır. Hekiminiz boğazınızı uyuşturan bir sprey uygulayabilir ya da damar yolundan sakinleştirici verebilir. Sol yana yatmanız istenir. Dişlerinizi ve ağız yapısını korumak için ağız koruyucu yerleştirilir. Kameralı ince tüp ağızdan yemek borusuna doğru yavaşça ilerletilir. Görüşü iyileştirmek için mideye hafifçe hava verilebilir; bu nedenle gaz ve basınç hissi oluşabilir. İşlem genellikle birkaç dakika ile 15 ila 20 dakika arasında sürer. Ek girişim gerekirse süre uzayabilir.

İşlemden sonra boğazda hafif ağrı, şişkinlik veya gaz hissi olabilir. Sakinleştirici kullanıldıysa aynı gün araç kullanmamanız ve önemli kararlar almamanız önerilir. Boğazdaki uyuşukluk geçmeden bir şey yiyip içmemeniz önemlidir. Hekiminiz normal beslenmeye ne zaman dönebileceğinizi söyler.

Sonuçlar ne zaman çıkar, ne zaman acil başvurulmalı?

İşlem sırasında elde edilen görüntülerle ilgili ilk izlenimler size aktarılabilir. Ancak biyopsi alındıysa doku örneklerinin laboratuvarda incelenmesi gerekir. Patoloji raporu genellikle birkaç gün ile bir hafta içinde çıkar. Süre, laboratuvarın yoğunluğuna ve yapılan incelemenin türüne göre değişebilir. Sonucunuzu hekiminizle birlikte değerlendirin. Rapor içindeki ifadeler tek başına tanı koymak için yeterli değildir.

Gastroskopi genellikle iyi tolere edilen bir incelemedir. Yine de işlem sonrasında aşağıdaki uyarı işaretlerinden biri ya da birkaçı oluşursa vakit kaybetmeden hekime başvurun:

  • Şiddetli veya giderek artan karın ya da göğüs ağrısı
  • Kan kusma veya kahve telvesi gibi koyu renkli kusma
  • Siyah, katran renginde veya kanlı dışkı
  • Belirgin yutma güçlüğü veya şiddetli boğaz ağrısı
  • Nefes almakta güçlük, ateş, göğüste sıkışma ya da bayılma hissi

Bu listenin dışında sizi endişelendiren yeni bir şikayet olursa da hekiminize danışın.

Soru: Gastroskopi ağrılı bir işlem midir?

Çoğu kişi ağrıdan çok boğazda baskı, yutkunma isteği ve karında gaz hissi tarif eder. Sakinleştirici uygulanan hastalar işlemi genellikle daha rahat geçirir. Kaygınız varsa işlem öncesinde hekiminize söyleyin; size uygun koşulları planlayacaktır.

Soru: Biyopsi alınması ne anlama gelir?

Biyopsi, işlem sırasında mide ya da bağırsak dokusundan çok küçük örnekler alınmasıdır. Bu örnekler mikroskopla incelenir. Biyopsi alınması her zaman ciddi bir hastalık olduğu anlamına gelmez. Hekim, görülen bulguları netleştirmek ya da iltihabi bir durumu değerlendirmek amacıyla örnek alabilir. Sonucu hekiminiz açıklar.

Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır. Tanı, tedavi ve tetkik planı için mutlaka bir hekime başvurun.