El Cerrahisi Uzmanı Hangi Şikâyetlerle İlgilenir?

El cerrahisi uzmanı, parmak uçlarından dirseğin hemen altına kadar uzanan bölgedeki pek çok sorunun tanı ve tedavisiyle ilgilenir. Bu alanda en sık karşılaşılan şikâyetler şunlardır:

  • Elde, bilekte veya parmaklarda ağrı, özellikle gece artan ya da dinlenmekle geçmeyen ağrılar
  • Parmaklarda, elde veya bilekte uyuşma, karıncalanma, his kaybı ya da yanma hissi
  • Parmakları bükerken takılma, kilitlenme veya sabah sertliği (örneğin parmağın takılıp aniden açılması)
  • El veya bilekte şişlik, kronik sertlik ya da güçsüzlük; bardak tutmakta, kapı açmakta veya yazı yazmakta zorlanma
  • El üzerinde veya parmaklarda sonradan beliren kitle, yumru ya da çukurlaşmalar
  • Kesik, kırık, ezilme gibi travmalar; hayvan veya insan ısırığı gibi yaralanmalar
  • Tendon, sinir veya damar yaralanmalarına bağlı his kaybı, kanama ya da hareket ettirememe
  • Spor yaralanmaları, tekrarlayan zorlanmalara bağlı tendon sorunları ve el bileğinde dönme hareketinde ağrı

Bu belirtiler her zaman ciddi bir hastalığa işaret etmez; ancak günlük yaşam kalitesini düşürüyorsa veya zaman içinde ilerliyorsa bir el cerrahisi uzmanına danışmak yerinde olur.

Muayenede Neler Olur?

El cerrahisi muayenesinde hekim önce sizi dinler ve şikâyetinizin ne zaman, nasıl başladığını öğrenmek ister. Daha sonra fiziksel bir değerlendirme yapar. Bu değerlendirmede elinizin ve bileğinizin görünümünü, şişlik veya şekil bozukluğu olup olmadığını inceler. Ardından hareket açıklığınızı test etmek için sizden bazı pozisyonlar vermenizi isteyebilir: parmakları yumruk yapma, bileği aşağı yukarı bükme, başparmağa dokunma gibi basit hareketler. Kol ve el kaslarındaki kuvveti değerlendirmek amacıyla hafif bir dirence karşı itmenizi isteyebilir. Ayrıca parmak uçlarınızdaki hissi ve elinizin kan dolaşımını kontrol eder.

Bulgulara göre hekiminiz bir röntgen, ultrason ya da sinir iletim çalışması (EMG) gibi ek görüntüleme yöntemlerine başvurmayı önerebilir. Tüm bu adımlar tanıya ulaşmak ve sizin için en uygun tedavi yolunu belirlemek içindir. Muayene sırasında aklınıza takılan her soruyu sormaktan çekinmeyin; hekiminize ellerinizle ilgili yaşadığınız güçlükleri tam olarak anlatmanız değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Hangi Hastalıklarla İlgilenir?

El cerrahisi uzmanının tanı ve tedavi sürecini yürüttüğü başlıca rahatsızlıklar şöyle sıralanabilir:

  • Karpal tünel sendromu: El bileğinde median sinirin sıkışması sonucu ilk üç parmakta uyuşma, karıncalanma ve güçsüzlükle kendini gösterebilir.
  • Tetik parmak: Parmağı büken tendonun kılıfında takılma sonucu parmak kilitlenmesi veya ağrılı hareket.
  • De Quervain tenosinoviti: Başparmak tarafında bilek ağrısına yol açan tendon kılıfı rahatsızlığıdır.
  • Ganglion kistleri: El veya bilekte sıklıkla eklem ya da tendon kılıfından kaynaklanan iyi huylu, sıvı dolu şişlikler.
  • Duyusal nöropatiler ve sinir sıkışmaları: Dirsekte ulnar sinir sıkışması gibi koldan ele yayılan uyuşma ve kuvvetsizlik yapabilir.
  • Osteoartrit ve romatoid artrit: Özellikle başparmak kökü eklemi ve parmak eklemlerini tutan kireçlenme ya da iltihaplı romatizma.
  • Dupuytren kontraktürü: Avuç içinde doku kalınlaşmasıyla parmakların ele doğru bükülmesine neden olan ilerleyici durum.
  • Tendon yaralanmaları ve kopmaları: Keskin cisim travmaları ya da ani hareketlere bağlı oluşabilen, parmakta hareket kaybına neden olan yaralanmalar.
  • Sinir kesileri: El ve parmak hissini kaybettiren, aynı zamanda hareket kaybına da yol açabilen acil durumlar.
  • Kırıklar ve çıkıklar: El bileği, el tarağı veya parmak kemiklerindeki kırıklar ile eklem çıkıkları.
  • Enfeksiyonlar: Yaralanma sonrası gelişen yumuşak doku, tırnak çevresi ya da tendon kılıfı iltihapları.

Bu listenin dışında kalan birçok özel durumla da el cerrahisi ilgilenebilir. Şikâyetinizin hangi hastalıktan kaynaklandığı ancak bir hekim tarafından yapılan değerlendirme sonucunda anlaşılabilir.

Ne Zaman Vakit Kaybetmeden Hekime Başvurulmalı?

Bazı belirtiler acil müdahale gerektirebilir ve beklenmesi halinde kalıcı hasar riski artabilir. Aşağıdaki durumlarda en kısa sürede bir sağlık kuruluşuna başvurulması önemlidir:

  • Son 24 saat içinde yaşanmış kesici, delici ya da ezici yaralanma sonrası parmaklarda hissizlik veya hareket kaybı gelişmesi
  • Bir kaza sonrası elde ya da bilekte belirgin şekil bozukluğu, açık yara ya da kontrol edilemeyen kanama olması
  • Ani başlayan, dayanılması güç şiddette ağrı ile birlikte şişme
  • Isı artışı, kızarıklık ve ateşin eşlik ettiği kolayca yayılan kırmızı çizgilenmeler (lenfanjit belirtileri olabilir)
  • Parmağın veya elin bir bölümünün soluk, mavimsi ya da soğuk hale gelmesi
  • El veya parmakta aniden gelişen tam his kaybı ya da hiç hareket ettirememe
  • Özellikle çocuklarda el sıkışması veya küçük parçacıklarla temas sonrası hızla ilerleyen şişlik, kızarıklık ve hassasiyet
  • İnsan ya da hayvan ısırıkları sonrası oluşan delinme tarzı yaralar; bu yaralar kapalı görünse bile derin enfeksiyon riski taşıyabilir.

Bu bulgulardan biri veya birkaçı varsa, acil servis veya en yakın sağlık kuruluşu üzerinden değerlendirilmeniz gerekir. Beklemek, bazı durumlarda sinir veya doku hasarının geri dönüşünü zorlaştırabilir.

El cerrahisi uzmanı ortopedi uzmanı mıdır, yoksa ayrı bir branş mıdır?

El cerrahisi, ortopedi ve travmatoloji ya da plastik rekonstrüktif ve estetik cerrahi uzmanlıklarının ardından alınan üst ihtisasla (yan dal) kazanılan bir uzmanlık alanıdır. Yani bir hekim önce ortopedi veya plastik cerrahi uzmanı olur, ardından el cerrahisi eğitimi alarak bu alanda derinleşir. Sizi değerlendiren hekimin her iki arka plana da sahip olması mümkündür ve her ikisi de el cerrahisi alanında yetkindir.

Sadece uyuşma şikâyeti ile el cerrahisine başvurulur mu, yoksa başka bir branşa mı gitmek gerekir?

Elde ve parmaklarda uyuşma, özellikle sık tekrarlıyorsa veya kronikleşmişse, el cerrahisi polikliniğine doğrudan başvurulabilen bir şikâyettir. Uyuşmanın nedenini anlamak için yapılacak fizik muayene ve gerektiğinde istenecek sinir iletim testleri bu branşın uzmanlık alanına girer. Ancak uyuşmanız boyundan kaynaklanan bir fıtık gibi başka bir nedene bağlıysa, hekiminiz sizi ilgili branşa yönlendirecektir. En uygun yol, ilk değerlendirme için bir sağlık kuruluşuna başvurmaktır.