Çocuk Nörolojisi Uzmanı Kimdir ve Hangi Alanlara Bakar?

Çocuk nörolojisi uzmanı, doğumdan ergenlik döneminin sonuna kadar olan süreçte çocukların beyin, omurilik, sinir ve kas sistemleriyle ilgili sorunlarını değerlendiren hekimdir. Bu alan, yetişkin nörolojisinden farklıdır çünkü çocuğun sinir sistemi halen gelişim halindedir ve her yaş döneminin kendine özgü değerlendirme ölçütleri vardır.

Uzmanlık alanına giren başlıca konular şunlardır: baş ağrıları, epilepsi (sara), bayılmalar, gelişim gerilikleri, yürüme ve denge bozuklukları, kas hastalıkları, tikler, uyku sorunları, hareket bozuklukları ve doğum öncesi ya da doğum sırasında sinir sistemini etkileyen durumlar. Çocuk nöroloğu, çocuğun yaşına uygun nörolojik gelişimini izler ve olası sapmaları erken dönemde fark etmeye çalışır.

Hangi Şikayetlerde Çocuk Nörolojisine Başvurulur?

Aileler çoğu zaman hangi belirtinin önemli olduğunu ayırt etmekte zorlanabilir. Aşağıdaki durumlarla karşılaştığınızda bir çocuk nörolojisi uzmanına danışmanız gerekebilir. Bu liste yol gösterici niteliktedir, tek başına karar vermek için yeterli değildir:

  • Tekrarlayan ya da şiddetli baş ağrıları, özellikle sabah saatlerinde ortaya çıkan veya uykudan uyandıran baş ağrıları
  • Ani bilinç kaybı, dalma, boş bakma, kollarda ve bacaklarda kasılma ya da sıçrama şeklindeki nöbetler
  • Çocuğun yaşıtlarına göre belirgin gelişim geriliği göstermesi: oturma, yürüme, konuşma gibi becerilerin beklenenden geç kazanılması
  • Yürüme bozuklukları, sık düşme, dengesizlik ya da vücudun bir yanında fark edilen güçsüzlük
  • Göz kırpma, omuz silkme, boğaz temizleme gibi istemsiz ve tekrarlayıcı hareketler (tikler)
  • Okul başarısında ani düşüş, dikkat dağınıklığı veya öğrenme güçlüğü
  • Doğum öncesinde ya da doğum sırasında beyinle ilgili risk taşıyan bir durumun varlığı
  • Baş çevresinin aşırı büyümesi ya da yaşına göre çok küçük kalması

Bu belirtiler her zaman ciddi bir hastalığa işaret etmez ancak mutlaka değerlendirilmesi gerekir. Hekiminiz gerekli görürse sizi bir çocuk nöroloğuna yönlendirecektir.

Çocuk Nöroloji Muayenesinde Neler Yaşanır?

Muayene öncesinde hekim, çocuğunuzun doğum öyküsünü, gelişim basamaklarını, geçirdiği hastalıkları ve ailede benzer sorunlar olup olmadığını ayrıntılı biçimde dinler. Bu aşama, sorunun kaynağını anlamak için en az fizik muayene kadar değerlidir. Yanınızda varsa eski tetkik sonuçlarını, aşı kartını ve çocuğunuzun gelişimiyle ilgili notlarınızı getirmeniz faydalı olur.

Ardından çocuğun yaşına uygun bir nörolojik muayene yapılır. Bu muayenede baş çevresi ölçülür, kas gücü ve tonusu, refleksler, denge ve koordinasyon, göz hareketleri, duyu algısı gibi işlevler değerlendirilir. Bebeklerde bıngıldak muayenesi, emme ve yakalama refleksleri de kontrol edilir. Muayene sırasında çocuğunuzdan yaşına uygun basit komutları yerine getirmesi istenebilir: top sektirme, tek ayak üstünde durma, kalem tutma gibi. Hiçbir aşama can yakıcı değildir.

Hekim gerekli görürse ek tetkikler isteyebilir. Bunlar arasında EEG (beynin elektriksel aktivitesini ölçen, ağrısız bir yöntem), beyin MR görüntülemesi ya da kan testleri bulunur. Tetkikler hakkında aklınıza takılan her soruyu hekiminize rahatça sorabilirsiniz.

Ne Zaman Vakit Kaybetmeden Hekime Başvurulmalı?

Bazı durumlar acil değerlendirme gerektirir. Aşağıdaki belirtilerden herhangi birini fark ettiğinizde beklemeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurmalısınız:

  • Çocuğunuzun ilk kez yaşadığı ve 5 dakikadan uzun süren bilinç kaybı ya da kasılma nöbeti
  • Ani başlayan şiddetli baş ağrısı, özellikle ense sertliği, ateş ya da kusma eşlik ediyorsa
  • Aniden gelişen konuşma bozukluğu, yüzde kayma, kol ya da bacakta güç kaybı
  • Yüksekten düşme ya da kafa travması sonrası bilinç değişikliği, tekrarlayan kusma
  • Bebeğin bıngıldağında belirgin şişlik ya da çöküklükle birlikte huzursuzluk ve beslenme reddi
  • Göz bebeklerinde eşitsizlik, ani görme kaybı ya da çift görme

Bu tür belirtilerde zaman kaybetmemek hayati önem taşıyabilir. Acil servise başvurduğunuzda çocuk nörolojisi uzmanına ulaşmanız mümkün olmasa da ilk değerlendirme hızla yapılacak ve gerekirse ilgili uzmana yönlendirileceksiniz.

Çocuk nörolojisi ile çocuk psikiyatrisi arasındaki fark nedir?

Çocuk nörolojisi, beynin ve sinir sisteminin yapısal ve işlevsel sorunlarıyla ilgilenir. Örneğin epilepsi, baş ağrıları, kas hastalıkları bu alanın konusudur. Çocuk psikiyatrisi ise davranışsal, duygusal ve zihinsel süreçlere odaklanır; dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu, kaygı bozuklukları, otizm spektrum bozukluğu gibi durumları değerlendirir. İki alan zaman zaman kesişir ve hekimler iş birliği içinde çalışır. Çocuğunuzu ilk olarak hangi uzmana götüreceğiniz konusunda kararsızsanız, çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanınız size yol gösterecektir.

Çocuğumun EEG çekimi acı verir mi, nasıl hazırlanmalıyım?

EEG çekimi acı veren bir işlem değildir. Çocuğunuzun saçlı derisine küçük elektrotlar yerleştirilir ve beynin doğal elektriksel aktivitesi kaydedilir. İşlem sırasında çocuğunuzdan gözlerini açıp kapaması ya da derin nefes alıp vermesi istenebilir. Çekim öncesinde hekiminiz size özel hazırlık talimatları verecektir. Genellikle temiz ve kuru saçla gelinmesi, saç kremi ya da şekillendirici ürün kullanılmaması istenir. Bazı durumlarda çekimin uyku sırasında yapılması gerekebilir; bu durumda çocuğunuzun bir önceki gece daha az uyuması istenebilir. Tüm bu hazırlıklar hakkında hekiminiz sizi ayrıntılı biçimde bilgilendirecektir. Aklınıza takılan her soruyu çekim öncesinde teknisyene ya da hekiminize iletmekten çekinmeyin.